LH – co to za badanie? Znaczenie hormonu w owulacji i diagnostyce płodności

Ludzka płodność to skomplikowany system naczyń połączonych. Mózg i narządy rozrodcze prowadzą w nim nieustanny chemiczny dialog. Jednym z kluczowych elementów tej rozmowy jest hormon luteinizujący, czyli LH. To bodziec, który uruchamia owulację u kobiet i czynnik napędzający produkcję testosteronu u mężczyzn. W diagnostyce płodności oznaczenie LH jest jednym z pierwszych kroków. Co to za badanie i jak interpretować jego wyniki? Wyjaśniamy poniżej.

LH – co to za badanie?

Gdy pacjenci rozpoczynają diagnostykę, skróty na skierowaniach często niewiele im mówią. Pytanie o to, co to jest badanie krwi LH, pada więc w gabinetach niemal codziennie. Warto jednak wiedzieć, że zrozumienie roli hormonu LH jest kluczowe. Jego nieprawidłowe stężenie jest bowiem jedną z najczęstszych przyczyn problemów z poczęciem – zarówno po stronie żeńskiej, jak i męskiej. O czym informuje nas badanie LH? W uproszczeniu można powiedzieć, że wskazuje, czy przysadka mózgowa wysyła odpowiednie polecenia i czy jajniki lub jądra potrafią je wykonać.

Po co wykonuje się badanie LH – co to jest LH i skąd bierze się ten hormon?

Aby zrozumieć, czym jest badanie LH, trzeba zacząć od tego, co właściwie kryje się pod skrótem LH. W praktyce Luteinizing Hormone to gonadotropina – hormon białkowy produkowany przez przedni płat przysadki mózgowej. Przysadka to niewielki gruczoł zlokalizowany w mózgu. Jego zadaniem jest sterowanie pracą gruczołów podległych, w tym jajników u kobiet i jąder u mężczyzn. Rola LH zmienia się jednak w zależności od płci.

LH u kobiet – za co odpowiada?

LH pełni w organizmie kobiety kilka różnych funkcji. W pierwszej fazie cyklu stymuluje jajniki do produkcji estrogenów. Jego kluczowa rola to jednak wywołanie owulacji. W jaki sposób ją uruchamia?

W połowie cyklu dochodzi do gwałtownego wyrzutu, tzw. piku LH. Jest to ważny sygnał, który wydaje pęcherzykowi Graafa polecenie „Pękaj!”. Co za tym idzie, bez wyrzutu LH pęcherzyk nie pęknie, a komórka jajowa nie zostanie uwolniona.

Po owulacji hormon LH wciąż ma znaczenie – stymuluje bowiem powstanie ciałka żółtego i produkcję progesteronu.

LH u mężczyzn – jakie pełni funkcje?

LH ma też istotny wpływ na płodność mężczyzn. Stymuluje obecne w jądrach komórki Leydiga, pobudzając je do produkcji testosteronu. Sam testosteron jest natomiast niezbędny do prawidłowej spermatogenezy, czyli produkcji plemników.

Jak wygląda i o czym mówi nam badanie LH?

Oznaczenie LH to badanie, którego nie trzeba się w żaden sposób obawiać. W praktyce jest to nic innego jak standardowa procedura pobrania krwi z żyły łokciowej. Stężenie tego hormonu pozwala lekarzowi ocenić funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-gonady.

Wynik badania LH mówi nam o dwóch rzeczach:

• Czy przysadka mózgowa pracuje prawidłowo, a więc czy wysyła sygnał?
• Czy gonady (jajniki lub jądra) reagują na ten sygnał i wykonują polecenia?

Badanie LH – kiedy wykonać i czy termin ma znaczenie?

Pacjenci często pytają, kiedy zrobić badanie LH, aby wynik był wiarygodny. W praktyce zależy to przede wszystkim od płci.

Stężenie LH u mężczyzn jest względnie stałe, więc badanie można bez problemu wykonać w dowolnym dniu.

U kobiet termin ma natomiast znaczenie. Wynika to z tego, że poziom LH zmienia się w ich organizmie dość dynamicznie, wraz z fazami cyklu miesiączkowego. Jeśli chodzi o diagnostykę niepłodności, to mamy w tym przypadku dwa główne „okna diagnostyczne”:

1. Początek cyklu (2.-5. dzień)

To dobry moment na ocenę tzw. profilu hormonalnego. Kiedy najlepiej zrobić badanie LH? Zazwyczaj wykonuje się je w 3. dniu cyklu, często łącznie z badaniem FSH i estradiolu. W tej fazie poziom LH powinien być niski.

2. Środek cyklu (ok. 12.-14. dzień)

W tym czasie badanie wykonuje się przede wszystkim po to, aby sprawdzić, czy dochodzi do wspomnianego już piku LH, który ma uruchomić owulację. Na podobnej zasadzie działają apteczne testy owulacyjne – wykrywają one wzrost LH w moczu.

Badanie LH – jak się przygotować?

Przygotowanie do badania LH nie jest specjalnie wymagające. W praktyce warto jednak pamiętać o kilku czynnikach, a mianowicie:

• pora dnia – zaleca się pobranie krwi w godzinach porannych,
• posiłek – nie trzeba być bezwzględnie na czczo, ale najczęściej zaleca się bycie na czczo lub po lekkim posiłku. Pozwala to uniknąć zmętnienia próbki krwi, które mogłoby utrudnić otrzymanie miarodajnych wyników,
• leki – przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowaniu leków hormonalnych (np. antykoncepcji). Mogą one bowiem fałszować wyniki.
• stres – silny stres jest niepożądany, bo może wpływać na pracę podwzgórza. Przed badaniem warto więc chwilę się zrelaksować.

Wyniki badania LH – jak je interpretować?

Sam wynik badania LH to jeszcze za mało. Nie należy go bowiem interpretować w oderwaniu od innych hormonów czy dnia cyklu. W Parens lekarze zawsze patrzą na niego w szerszym kontekście. Na co może wskazywać?

Wyniki badania LH u kobiet

• Wysokie LH na początku cyklu – może świadczyć o PCOS lub wskazywać na wygasanie czynności jajników.
• Niskie LH – może być oznaką niewydolności przysadki mózgowej lub podwzgórza (np. na skutek stresu, zaburzeń odżywiania, intensywnego sportu). W takim przypadku jajniki są zdrowe, ale nie dostają od przysadki sygnału do pracy.
• Brak piku LH w środku cyklu – oznacza cykl bezowulacyjny.

Wyniki badania LH u mężczyzn

• Wysokie LH przy niskim testosteronie – może świadczyć o uszkodzeniu jąder – jądra nie produkują testosteronu mimo silnej stymulacji z mózgu.
• Niskie LH przy niskim testosteronie – wskazuje na problem w przysadce lub podwzgórzu.

Badanie LH – jakie ma znaczenie dla leczenia?

W Parens wynik badania LH jest kluczowy dla wyznaczenia strategii leczenia. Z reguły, jeśli LH jest stale wysokie, lekarz skupia się na stymulacji owulacji. Jeśli LH jest bardzo niskie, konieczne może być podawanie gonadotropin. Zastępują one naturalny hormon i “wymuszają” owulację lub produkcję plemników.

Badanie LH – podsumowanie

Hormon luteinizujący jest niezwykle ważny dla ludzkiej płodności. Co badanie LH wnosi do diagnostyki? Daje nam m.in. wiedzę o tym, czy owulacja działa prawidłowo. Badanie hormonów, jak LH, FSH czy estradiol, to prosty i bezpieczny sposób na poznanie organizmu, jego fizjologii, potrzeb i ewentualnych problemów. Jeśli starasz się o dziecko, zaufaj naszym specjalistom.