Interpretacja wyników badań na toksoplazmozę – co oznaczają normy IgG oraz IgM? 

Planowanie ciąży to czas, w którym przyszłe mamy szczególnie dbają o zdrowie. Ważnym etapem w przygotowaniach do macierzyństwa jest wykonanie badań – kluczowych dla przebiegu ciąży i zdrowia maluszka. Do takich badań należy test w kierunku toksoplazmozy. Wyniki oznaczenia przeciwciał IgG i IgM często budzą jednak w pacjentkach wątpliwości i pytania. W tym artykule wyjaśniamy więc, co oznaczają wyniki badań na toksoplazmozę i kiedy warto skonsultować je z lekarzem.

Toksoplazmoza – co to za choroba i dlaczego jest groźna w ciąży?

Zacznijmy od wyjaśnienia, czym jest toksoplazmoza. To choroba wywoływana przez mikroskopijnego pasożyta Toxoplasma gondii. Choć jej nazwa brzmi obco, zakażenie jest bardzo powszechne – wiele osób przechodzi je bezobjawowo, z reguły nawet o tym nie wiedząc.

Do infekcji dochodzi najczęściej poprzez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego cysty pasożyta. Możliwe jest także zakażenie w wyniku kontaktu z glebą lub odchodami kotów.

U osób z prawidłowo działającym układem odpornościowym toksoplazmoza zazwyczaj przebiega łagodnie. Po infekcji organizm z reguły buduje trwałą odporność. Problem pojawia się wtedy, gdy do pierwszego kontaktu z pasożytem dochodzi w czasie ciąży. W takiej sytuacji istnieje ryzyko przeniesienia zakażenia na płód.

Właśnie dlatego badanie w kierunku toksoplazmozy jest jednym z podstawowych badań wykonywanych u kobiet starających się o dziecko oraz u pacjentek w ciąży.

Objawy toksoplazmozy – jak ją rozpoznać?

Wiele pacjentek, u których doszło do zakażenia, nie doświadcza żadnych objawów. Jeśli jednak symptomy się pojawiają, mogą być mylące – zwykle przypominają łagodną infekcję wirusową.

Najczęściej obserwuje się:

• powiększenie węzłów chłonnych,
• stany podgorączkowe,
• bóle mięśni i stawów,
• uczucie zmęczenia i osłabienia.

Ze względu na mało charakterystyczne objawy diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniach laboratoryjnych.

Badanie na toksoplazmozę – diagnostyka IgG i IgM

Diagnostyka toksoplazmozy polega na wykonaniu badania krwi, w którym oznacza się obecność przeciwciał skierowanych przeciwko pasożytowi. Najczęściej analizowane są dwa typy przeciwciał:

• przeciwciała IgG,
• przeciwciała IgM.

Toksoplazmoza IgG – znaczenie przeciwciał i normy w ciąży

Przeciwciała IgG to tzw. “przeciwciała późne”. Pojawiają się zazwyczaj kilka tygodni po zakażeniu i mogą utrzymywać się w organizmie przez wiele lat, a często nawet przez całe życie.

Obecność tych przeciwciał, a więc dodatni wynik badania toksoplazmoza IgG, najczęściej oznacza, że:

• pacjentka miała kontakt z pasożytem w przeszłości,
• organizm wytworzył odporność,
• obecnie nie ma aktywnego zakażenia.

Kiedy wynik badania można uznać za dodatni? W praktyce każde laboratorium może mieć nieco inną skalę (np. dodatni wynik powyżej 8 IU/ml). Kluczowe znaczenie mają więc podane obok wyniku normy.

Jeśli wynik IgG jest dodatni, a IgM ujemny, oznacza to zwykle, że infekcja została przebyta wcześniej i nie stanowi zagrożenia dla ciąży.

Toksoplazmoza IgM – jakie są normy i co oznacza wynik dodatni?

Przeciwciała IgM pojawiają się we wczesnym okresie zakażenia, zwykle już w ciągu pierwszych tygodni od kontaktu z pasożytem. Ich obecność może wskazywać na świeżą infekcję.

Warto jednak pamiętać, że u niektórych osób przeciwciała IgM mogą utrzymywać się w organizmie przez wiele miesięcy po przebytej chorobie. Z tego powodu dodatni wynik nie zawsze oznacza niedawne zakażenie – w ciąży zawsze wymaga jednak konsultacji z lekarzem.

Jak interpretować wyniki toksoplazmozy w ciąży? Przewodnik dla pacjentki

Poniżej przedstawiamy schemat, który pomoże wstępnie zorientować się w wynikach – zawsze jednak podkreślamy, że ostateczna interpretacja należy do lekarza:

Toksoplazmoza IgG (-), IgM (-)

Brak odporności i brak zakażenia. Kobieta nie miała wcześniej kontaktu z pasożytem i powinna zachować szczególną ostrożność w czasie ciąży. Zwykle zaleca się powtarzanie badania w kolejnych trymestrach.

Toksoplazmoza IgG (+), IgM (-)

Przebyte zakażenie i nabyta odporność. Taki wynik zazwyczaj oznacza brak ryzyka dla płodu.

Toksoplazmoza IgG (-), IgM (+)

Możliwe świeże zakażenie. Wymaga pilnej konsultacji z lekarzem oraz powtórzenia badań po około 2 tygodniach.

Toksoplazmoza IgG (+), IgM (+)

Możliwe niedawne zakażenie. W takiej sytuacji konieczne jest badanie tzw. awidności, dzięki któremu można sprawdzić, czy do infekcji doszło przed poczęciem, czy już w trakcie ciąży.

Czym grozi nieleczona toksoplazmoza w ciąży?

Choć u większości dorosłych zakażenie toksoplazmozą przebiega łagodnie, u kobiet w ciąży może mieć ono niestety poważne konsekwencje. Czym grozi nieleczona toksoplazmoza w ciąży? W zależności od momentu zakażenia może prowadzić do:

• poronienia,
• obumarcia płodu,
• uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego dziecka,
• wad wzroku dziecka,
• zaburzeń rozwoju płodu.

Kluczowe jest wczesne wykrycie zakażenia – pozwala to wdrożyć leczenie, które znacząco zmniejsza ryzyko powikłań.

Profilaktyka toksoplazmozy – wskazówki dla pacjentek

Jeśli wyniki badania toksoplazmozy wskazują na brak odporności (IgG ujemne), warto zadbać o profilaktykę. Na co uważać? Oto kilka wskazówek.

Kuchnia:

• unikaj spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa,
• dokładnie myj warzywa i owoce.

Ogród:

• używaj rękawic ochronnych przy kontakcie z ziemią.

Kontakt z kotami:

• sam kontakt z kotem nie jest groźny, ale sprzątanie kuwety lepiej powierzyć innemu domownikowi – jeśli nie jest to możliwe, używaj rękawiczek i dokładnie myj ręce po zakończeniu czynności.

Toksoplazmoza a planowanie ciąży w Parens

W Parens mamy duże doświadczenie w prowadzeniu ciąży i opiece nad pacjentkami z różnymi problemami zdrowotnymi, w tym z toksoplazmozą. Pomagamy dokładnie zrozumieć wyniki badań, wyjaśniamy, co oznaczają i jakie mogą być kolejne kroki. Jeśli jest taka potrzeba, proponujemy odpowiednie działania profilaktyczne lub leczenie. Zachęcamy do kontaktu – nasz zespół chętnie odpowie na pytania i pomoże zadbać o bezpieczeństwo mamy i dziecka.