Niepłodność męska: niewydolność jąder

Jedną z najczęściej występujących przyczyn obniżonej płodności u mężczyzn jest niewydolność jąder. To ogólne pojęcie określające grupę zaburzeń, powodujących niedomogę, czyli niewydolność, czynności męskich gonad. Może być ona konsekwencją tzw. pierwotnego uszkodzenia spermatogenezy, mieć rożne przyczyny i manifestacje kliniczne. Zachęcamy do zapoznania się z artykułem, w którym bierzemy pod lupę niewydolność jąder.

Ocenia się, że oprócz niepłodności idiopatycznej, czyli bez znanej etiologii (30%), najczęstszą, uchwytną diagnostycznie przyczyną niepłodności męskiej są tzw. żylaki powrózka nasiennego (ok. 15%). Na kolejnych miejscach znajdują się hipogonadyzm (ok. 10%), niezstąpienie jąder (ok. 8%) oraz nowotwory złośliwe (ok. 8%). Na potrzeby niniejszej publikacji poniżej zostały krótko omówione dwie pierwsze jednostki chorobowe z tej grupy powodujące uszkodzenia spermatogenezy.

Czynniki: przyczyny wrodzone

brak jąder (anorchia)
dysgenezja jąder/wnętrostwo
wady genetyczne (nieprawidłowy kariotyp, delecje chromosomu Y)

Czynniki: nabyte

urazy
skręt jądra
zmiany pozapalne, szczególnie świnkowe zapalenie jąder
czynniki egzogenne (leki, zwłaszcza cytotoksyczne lub anaboliczne, napromienienie, podwyższona temperatura)
choroby układowe (marskość wątroby, niewydolność nerek)
guz jądra
żylaki powrózka nasiennego
operacje mogące uszkadzać unaczynienie jądra i prowadzące do jego zaniku Idiopatyczne
nieznana etiologia
nieznana patogeneza

W codziennej praktyce klinicznej występuje wiele różnego rodzaju zaburzeń mogących prowadzić lub bezpośrednio sprzyjać rozwojowi niewydolności jąder. Poniżej wymieniono kilka przykładowych schorzeń z tej grupy:

wnętrostwo (jedno- lub obustronne),
skręt jądra,
infekcje układu moczowo-płciowego,
uraz jąder,
ekspozycja na toksyny środowiskowe,
leki działające toksycznie na jądra, w tym anaboliki,
ekspozycja na promieniowanie lub środki cytotoksyczne,
rak jądra,
brak jąder,
nietypowe wtórne cechy płciowe,
ginekomastia,
nieprawidłowa objętość jąder i/lub ich konsystencja,
żylaki powrózków nasiennych.

Żylaki powrózka nasiennego to patologiczne poszerzenie światła naczyń żylnych otaczających jądro i nasieniowód, co powoduje utrudniony odpływ gromadzącej się krwi. Ta nieprawidłowość związana jest z zaburzeniem wzrostu i rozwoju jądra po tej samej stronie, objawami bólowymi i uczuciem dyskomfortu, obniżoną płodnością i hipogonadyzmem.

Żylakom powrózka nasiennego w ok. 10% przypadków towarzyszy azoospermia, czyli całkowity brak plemników w ejakulacie. Badania kliniczne dowodzą, że leczenie żylaków powrózka nasiennego może prowadzić do powrotu płodności w przypadku oligozoospermii (tj. zbyt niskiej liczby plemników w nasieniu), istotnych objawów klinicznych i niepłodności o nieznanej przyczynie.

Z kolei hipogonadyzm to grupa schorzeń, których wspólnym mianownikiem jest niewydolność jąder i niedobór testosteronu. Objawy tego schorzenia prowadzącego m.in. do uszkodzenia produkcji plemników są skorelowane ze stopniem niedoboru androgenów i skorelowane z czasem powstania tegoż niedoboru (czy przed, czy po rozwinięciu wtórnych cech płciowych).

Symptomy tej choroby takie, jak senność, ospałość, otyłość brzuszna, zespół metaboliczny, zaburzenia funkcji kognitywnych, czy niechęć do podejmowania nowych wyzwań, odznaczają się również silnym spadkiem jakości życia pacjenta. W ramach diagnostyki hipogonadyzmu przeprowadza się badanie nasienia oraz ocenę hormonalną pacjenta. W przypadku tej choroby nie zawsze istnieje możliwość skutecznej interwencji terapeutycznej. U niemal 1/3 mężczyzn w toku diagnostyki nie udaje się rozpoznać uchwytnego mechanizmu istniejącej niepłodności.

Sponsorem materiału jest: