Aktualności

powrót

Mrożenie tkanki jajnika u pacjentek onkologicznych03-09-2015


alamy jajnikW Centrum Leczenia Niepłodności PARENS pomagamy nie tylko parom starającym się o dziecko. Pragniemy pomóc zabezpieczyć płodność osób, których chęć powiększenia rodziny jest kwestią nieco dalszej przyszłości. Mając na uwadze zmieniające się potrzeby Pacjentów oraz starając się dorównać światowym standardom, jako pierwsza klinika leczenia niepłodności w Krakowie, oferujemy Państwu nowoczesną metodę kriokonserwacji tkanki jajnika.

Mrożenie tkanki jajnika u pacjentek onkologicznych

Po zakończeniu leczenia onkologicznego funkcjonowanie jajników może być zaburzone, głównie ze względu na znaczną utratę pęcherzyków w czasie agresywnej chemioterapii lub naświetlań. Przedwczesne wygasanie czynności jajników może w konsekwencji prowadzić do problemów z płodnością.

Kobiety cierpiące na nowotwór piersi, janika, raka szyjki lub trzonu macicy, białaczkę, chłoniaka, ziarnicę złośliwą, mięsaka, choroby autoimmunologiczne, neuroblastomę i inne łagodne i złośliwe nowotwory powinny zostać poinformowane o opcjach zachowania płodności jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Podobnie jak Pacjentki z zespołem Turnera oraz przechodzące przeszczep szpiku kostnego lub komórek  macierzystych, ze względu na duże dawki leków lub naświetlania prowadzone przed terapią.

Istnieje kilka możliwości zabezpieczenia płodności Pacjentek, które po wyzdrowieniu chciałyby zostać matkami. Od najprostszych – przesunięcia (repozycji) jajników poza miejsce naświetlań lub stosowania specjalnych osłon przed ekspozycją na promieniowanie – po wymagające czasu i stymulacji techniki rozrodu wspomaganego. Wśród tych ostatnich wyróżniamy mrożenie oocytów (u kobiet, które nie posiadają jeszcze partnerów) lub mrożenie zarodków. Jednak musimy pamiętać, że terapia nowotworowa powinna zostać rozpoczęta jak najszybciej po postawieniu diagnozy. Dla takich Pacjentek korzystnym rozwiązaniem jest mrożenie tkanki jajnika. (1)

Według badań, chemioterapia wielolekowa prowadzi do utraty miesiączki u 25-50% kobiet poniżej 20 r.ż. oraz nawet u 80-90% kobiet powyżej 25 r.ż. Także chemioterapia uzupełniająca np. po mastektomii, powoduje wystąpienie menopauzy u 5% pań poniżej 30 r.ż, prawie 40% 40-letnich i 80% 45-letnich kobiet. (2) Z kolei terapia przed przeszczepem szpiku, która jest uważana za leczenie najbardziej szkodliwe dla gonad, jest przyczyną wygasania czynności jajników w ponad 80 % przypadków. (3) Zatem gonadotoksyczność, a co za tym idzie ryzyko utraty możliwości posiadania potomstwa w przyszłości, zależy nie tylko od wieku, ale także od typu i dawki chemioterapii czy też zasięgu prowadzonej radioterapii.

Profilaktyka

Zamrożenie tkanki jajnika pozwala na przetrwanie dużej ilości pierwotnych pęcherzyków jajnikowych do czasu, kiedy kobieta po zakończeniu terapii i powrocie do zdrowia będzie gotowa na posiadanie dziecka. Pobranie fragmentów jajnika może być wykonane w każdym momencie cyklu, co umożliwia szybkie rozpoczęcie terapii wkrótce po zabiegu. Przed zamrożeniem tkanki należy przesłać fragment materiału do badań histopatologicznych, aby sprawdzić, czy tkanka nie jest zajęta przez nowotwór.  Jeśli w jajniku obecne są komórki rakowe, zabieg mrożenia nie może zostać przeprowadzony. (4) Po rozmrożeniu tkanka może być hodowana in vitro do uzyskania dojrzałych pęcherzyków i wykorzystania w procedurach sztucznego zapłodnienia (metoda eksperymentalna), jak również wszczepiona Pacjentce. (5)

Krioprezerwacja tkanki jajnika może być przeprowadzona z wykorzystaniem jednego z dwóch sposobów: klasycznego (powolnego mrożenia) i witryfikacji, czyli szybkiego, bezpośredniego zanurzenia w ciekłym azocie. Witryfikacja jest jednak dopiero w trakcie badań eksperymentalnych i nie stosuje się jej rutynowo u człowieka. Na całym świecie wciąż powszechnie wykonywane jest mrożenie tkanki jajnika metodą konwencjonalną. Dlaczego? Odpowiedzi na to pytanie możemy znaleźć analizując szczegółowo doniesienia literatury naukowej. Po pierwsze, wykazano, że jest ona bardziej skuteczna dla tkanki ludzkiej. (6) Po rozmrożeniu jakość pęcherzyków jest lepsza, a także, co niezwykle istotne, na poziomie hormonalnym koncentracja estradiolu i progesteronu zmienia się w mniejszym stopniu w porównaniu do witryfikacji. (7)

Bardziej szczegółowe badania molekularne wykazały także znaczną degradację RNA w tkance po witryfikacji, co sugeruje, że jest to metoda mniej bezpieczna. (8) Podsumowując, powolne mrożenie jest powszechnie uznane za bardziej efektywne.

Rozwój kriokonserwacji tkanki jajników

Jesteśmy zobowiązani poinformować naszych Pacjentów, że mrożenie tkanki jajnika jest stosowane stosunkowo od niedawna (pierwsze dziecko urodziło się dzięki tej metodzie w 2004 roku w Belgii). Nie daje stuprocentowej pewności na przetrwanie pęcherzyków jajnikowych zarówno procesu mrożenia, jak i transplantacji (nawet ok.  2/3 pęcherzyków może zostać utraconych ze względu na niedotlenienie tuż po wszczepieniu (9)). Dlatego też proponuje się je Pacjentkom tylko w uzasadnionych przypadkach. Do niedawna metoda ta była uważana za eksperymentalną, ale dziś jest już stosowana w wielu klinikach na całym świecie. Pragniemy zapewnić Państwu najwyższą jakość i skuteczność stosowanych przez nas procedur. Pracownicy naszego Laboratorium uczestniczyli w zagranicznych szkoleniach.  Korzystając z wieloletniego doświadczenia w zakresie kriokonserwacji tkanki jajnika, pozostajemy w ciągłym kontakcie z klinikami w Austrii oraz Niemczech. Prowadzimy także testy żywotności pęcherzyków zarówno przed, jak i po rozmrożeniu, w celu kontroli jakości przeprowadzanych zabiegów.

Jeśli są Państwo zainteresowani, aby poznać więcej szczegółów, zapraszamy do konsultacji z naszymi lekarzami, chętnie odpowiemy na Państwa pytania.


autorzy:
dr n. med. Jarosław Janeczko

mgr Aneta Macur

Literatura:

powrót

Rejestracja:
12 665 37 77

pon.-pt. 9.00 -18.00
sob.- niedz. 8.30-12.00

<